Emeklilik primi, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kapsamında çalışanların emeklilik, malullük ve ölüm sigortaları için ödediği primdir. Bu prim hem işçi hem işveren payı olarak ayrılır; işçi payı bordrodan kesilir. Bu rehber emeklilik primi oranları, işçi-işveren pay dağılımı, matrah sınırları ve emeklilik koşulları hakkında bilgilendirme amaçlı bilgi sunmaktadır. Kesin oranlar ve koşullar için SGK ve resmi kaynaklara başvurun.
Emeklilik Primi Nedir?
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, 4-a (işçi) statüsündeki sigortalılar emeklilik, malullük ve ölüm sigortası primine tabidir. Bu prim, çalışanın ileride emekli aylığı alması için biriken katkıyı oluşturur. Ayrıca malullük veya ölüm halinde hak sahiplerine gelir sağlanır.
SGK Prima Tabi Sigorta Kolları
4-a sigortalıları için SGK primi şu sigorta kollarını kapsar:
- Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası (prime tabi): Emeklilik primi olarak bilinen kısım
- İş kazası ve meslek hastalığı sigortası: Genelde sadece işveren payı vardır
- Genel sağlık sigortası: Hem işçi hem işveren payı vardır
- İşsizlik sigortası: Ayrı hesaplanır; İşsizlik Sigortası rehberimizde ele alınmaktadır
İşçi ve İşveren Payları (Yaklaşık)
Toplam SGK primi (emeklilik + sağlık + iş kazası) brüt ücret üzerinden hesaplanır. Oranlar mevzuatta belirlenir. Yaklaşık dağılım şöyledir (güncel oranlar için resmi kaynaklara bakınız):
İşçi Payı (Bordrodan Kesilen)
- Malullük, yaşlılık, ölüm sigortası (emeklilik): Brüt ücretin yaklaşık %9'u
- Genel sağlık sigortası: Brüt ücretin yaklaşık %5'i
- Toplam işçi payı: Yaklaşık %14
İşveren Payı (Maaştan Kesilmez)
- Malullük, yaşlılık, ölüm sigortası: Brüt ücretin yaklaşık %11'i
- İş kazası ve meslek hastalığı: Brüt ücretin yaklaşık %2–6,5'u (tehlike sınıfına göre değişir)
- Genel sağlık sigortası: Brüt ücretin yaklaşık %7,5'i
- Toplam işveren payı: Yaklaşık %20–25 civarı
Bu oranlar tahminidir; mevzuat güncellemeleri ile değişebilir.
Matrah Taban ve Tavanı
SGK primi hesaplanırken matrah, asgari ücret tabanı ile belirli bir tavan arasında sınırlandırılır. Brüt ücretiniz tabanın altındaysa taban matrah, tavanın üzerindeyse tavan matrah uygulanır.
Taban
Matrah asgari ücretin altına inemez. Asgari ücret alan biri için matrah = brüt asgari ücret.
Tavan
Tavan genellikle asgari ücretin belirli katı (örneğin 7,5 katı) olarak belirlenir. 2026 tavanı henüz kesinleşmemiş olabilir. 2026 Asgari Ücret rehberimizde asgari ücret bilgisi bulabilirsiniz. Tavan, asgari ücret × 7,5 gibi bir formülle hesaplanabilir; mevzuattaki tam katsayıyı kontrol edin.
Hesaplama Örneği
Brüt maaş 50.000 TL, matrah bu tutarın altında (tavan dahilinde). İşçi payı yaklaşık %14. SGK işçi payı = 50.000 × 0,14 = 7.000 TL. Bu tutar bordrodan kesilir.
Brüt maaş 150.000 TL olsun, tavan 100.000 TL. Bu durumda matrah 100.000 TL ile sınırlıdır. SGK işçi payı = 100.000 × 0,14 = 14.000 TL.
Emeklilik Koşulları (Özet)
Emeklilik yaşı ve prim ödeme gün sayısı, sigortalılık başlangıç tarihine göre değişir. 1999 öncesi, 1999–2008 ve 2008 sonrası farklı kurallar uygulanır. Özetle:
- Prim günü: En az 7.200 gün (20 yıl) veya daha fazla
- Yaş: Kadın ve erkek için farklı; sigorta başlangıcına göre 58–65 yaş aralığında
- Kademeli geçiş: 2008 sonrası başlayanlar için yaş ve gün şartları kademeli artar
Kesin emeklilik yaşı ve gün şartı için SGK e-devlet üzerinden veya SGK İl Müdürlüğü'nden bilgi alın.
Bordroda SGK Kesintisi
Bordronuzda "SGK İşçi Payı", "Sosyal Güvenlik Kesintisi" veya benzeri kalemlerde toplam işçi payı görünür. Bu tutar brüt maaştan düşülür; kalan tutar üzerinden gelir vergisi matrahı hesaplanır. Bordro Kalemleri rehberimizde diğer kesintilerle birlikte açıklanmaktadır.
Özet
Emeklilik primi, SGK kapsamındaki malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası için ödenen primdir. İşçi payı yaklaşık %9, sağlık payı yaklaşık %5 olmak üzere toplam işçi payı yaklaşık %14'tür. Matrah taban ve tavan sınırları uygulanır. İşveren payı maaştan kesilmez; işveren maliyetini artırır. Emeklilik koşulları sigorta başlangıç tarihine göre değişir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; kesin bilgi için SGK ve resmi kaynaklara başvurun.