Bordro Genel Yapısı
Bordro genelde iki bölümden oluşur: Tahakkuk (kazançlar) ve Kesintiler. Tahakkuk bölümünde brüt maaş, prim, ikramiye vb. yer alır; kesintiler bölümünde SGK, işsizlik, gelir vergisi, damga vergisi ve diğer düşülen tutarlar listelenir. Tahakkuklar toplamından kesintiler toplamı çıkarıldığında net ödeme elde edilir.
Tahakkuk (Kazanç) Kalemleri
Brüt Ücret / Brüt Maaş
İş sözleşmenizde belirtilen aylık brüt tutar. Henüz vergi ve sigorta kesintileri uygulanmamış toplam kazançtır. Bu kalem bordronun en üstünde yer alır ve diğer ek ödemelerle birlikte toplam brüt tutarı oluşturur.
Prim / İkramiye / Yemek / Ulaşım
Ek ödemeler de brüt tahakkuka dahildir. Performans primi, bayram ikramiyesi, yemek veya ulaşım yardımı gibi kalemler varsa bunlar da brüt olarak gösterilir ve vergi ile sigortalara tabidir. Bazı yardımlar vergiden istisna olabilir; bu durum işyeri politikasına ve mevzuata göre değişir.
Toplam Tahakkuk
Tüm brüt kazançların toplamı. Bu tutar üzerinden kesintiler hesaplanır.
Kesinti Kalemleri
SGK İşçi Payı
Brüt maaşınızdan kesilen sosyal güvenlik priminin işçi payı. Genelde brüt ücretin yaklaşık %14’ü civarındadır. Bu tutar malullük, yaşlılık, ölüm ve hastalık sigortası kapsamında SGK’ya ödenir. SGK primi nedir? rehberimizde detaylar vardır.
İşsizlik Sigortası İşçi Payı
Brüt maaştan kesilen işsizlik sigortası primi. Genelde yaklaşık %1 civarındadır. İşsiz kaldığınızda belirli koşullarla ödeme almanızı sağlayan sigorta koludur.
Gelir Vergisi / Stopaj
Vergi matrahı (brüt maaştan SGK ve işsizlik payları düşüldükten sonra kalan tutar) üzerinden hesaplanan gelir vergisi. Bordroda “gelir vergisi”, “stopaj” veya benzeri bir başlıkla gösterilir. Vergi dilimlerine göre oran değişir; bu yüzden aylar arasında farklılık gösterebilir. Gelir vergisi dilimleri rehberimizde bu konu ele alınmaktadır.
Damga Vergisi
Ücretler üzerinden brüt tutar bazında alınan damga vergisi. Oran mevzuatta binde 7,59 (%0,759) olarak belirtilir. Bordroda ayrı bir satırda görülür.
Diğer Kesintiler
Avans, kredi taksidi, sendika aidatı, yemek kesintisi gibi kalemler de bordroda olabilir. Bunlar işverenle yapılan anlaşmalara göre değişir ve yasal kesintilerden ayrıdır.
Net Ödeme Nasıl Bulunur?
Net ödeme = Toplam Tahakkuk − Toplam Kesintiler formülüyle hesaplanır. Bordronun en altında “net ödeme”, “ödenecek tutar” veya “ele geçen” gibi bir satırda bu tutar yazar. Bu miktar genelde banka hesabınıza yatan veya elden aldığınız paradır.
Sık Karıştırılan Noktalar
Brüt ile Net Farkı
Brüt maaş sözleşmedeki toplam tutar, net maaş ise kesintiler sonrası elinize geçen tutardır. İş ilanlarında veya sözleşmede brüt yazıyorsa, banka hesabınıza yatan tutar bundan daha düşük olacaktır. Net brüt farkı rehberimizde bu konu detaylı açıklanmaktadır.
Neden Aylar Arasında Vergi Farklı?
Gelir vergisi, yıllık kümülatif matrah üzerinden dilimsel hesaplanır. Yılın ilk aylarında vergi oranı düşükken, aylar ilerledikçe biriken matrah nedeniyle dilim değişebilir ve vergi artabilir. Bu durum normaldir.
İşveren Payı Neden Görünmüyor?
SGK ve işsizlik sigortası işveren payları maaşınızdan kesilmez; işveren ayrıca öder. Bu yüzden bordronuzda sadece işçi payları yer alır. İşveren payları bordroda “işveren maliyeti” veya benzeri bir bölümde gösterilebilir; ancak sizin ödemenizi etkilemez.
Kontrol Listesi
Bordronuzu incelerken şunlara dikkat edebilirsiniz:
- Brüt maaş sözleşmenizle uyumlu mu?
- SGK ve işsizlik payları makul oranlarda mı?
- Önceki aylara göre beklenmedik bir artış veya azalış var mı?
- Tanımadığınız bir kesinti kalemi var mı?
- Net ödeme hesaba yatan tutarla örtüşüyor mu?
Şüphe duyduğunuzda insan kaynakları veya muhasebe birimine danışın. Maaş hesaplayıcımız ile brütten nete tahmini hesaplama yaparak bordronuzu kıyaslayabilirsiniz; sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır.
İlgili Rehberler
Bordro kalemleri, terimler sözlüğü, net brüt farkı sayfalarımız bordro okuma rehberini tamamlar. Sık yapılan hatalar sayfasında maaş hesaplamasında dikkat edilmesi gereken noktaları bulabilirsiniz.